Menteng begint met schaduw. Op een goede ochtend houden de bomen langs Jalan Imam Bonjol en Jalan Teuku Umar het licht net genoeg tegen om de stoepen bijna beschaafd te laten aanvoelen, en dat zeg ik niet zomaar in Jakarta. Dit is het oude experiment in orde van de stad: een tuinwijk ontworpen door Nederlandse planners rond 1910, toen P.A.J. Moojen een Batavia schetste die ademde. Het plan overleefde. De rust ook. Net als de gewoonte om geld en macht achter muren te verbergen in plaats van ze tentoon te stellen in een rij winkels. Wat je nu krijgt is een wijk waar ambassadecomplexen naast villa's uit de jaren 1920 liggen, waar het verkeer vervaagt tot een lage draai, en waar je, als je weet waar je moet kijken, nog steeds het oudste koffiehuis van Jakarta kunt vinden dat Toraja-bonen schenkt in een koloniale ruko.
Waar Menteng bekend om staat
Menteng is de eerste geplande tuinwijk van Jakarta en, cruciaal, de meest intacte. Dat is belangrijk omdat zo veel van centraal Jakarta is platgewalst, herbouwd of gewoon door de tijd is geteisterd. Hier blijven de botten zichtbaar. De straten zijn breed, de hoeken worden verzacht door rotondetuinen, en de architectuur vertelt nog steeds het koloniale verhaal van de stad in het openbaar, niet achter glas. Je kunt de wijk lezen als een beloopbaar archief: Art Deco-villa's, 'Nieuwe Bouwen'-huizen uit de jaren 1920, en de soort diplomatieke residenties die een straat het gevoel geven dat hij wordt bewaakt nog voordat je een wachtpost ziet.
Het hart van dat verhaal is Taman Suropati, het tuinplein uit 1919 waar Teuku Umar, Diponegoro en Imam Bonjol samenkomen. Het werd geopend als Burgemeester Bisschopplein, wat precies zo formeel klinkt als het was, en het blijft de beste plek om het temperament van Menteng te begrijpen. 's Avonds vult het park zich met joggers, straatmuzikanten en gratis vioollessen, terwijl de ASEAN-vredessculpturen, geschonken door lidstaten, de hele scène een licht serieus, zeer Jakarta-optimisme geven. Het is geen gemanicuurd museumstuk. Het wordt gebruikt.
Een korte wandeling naar het westen geeft Taman Menteng de wijk een ander soort groen: modern, verhoogd en gebouwd boven het oude Persija-voetbalstadion. Menteng houdt van deze dubbelrol — één park historisch en ceremonieel, één park praktisch en eigentijds. Samen voorkomen ze dat de buurt vervalt in de stijve, geconserveerde sfeer die zoveel erfgoedwijken verpest.
Dan is er Cut Meutia Moskee, een van die alleen-in-Jakarta-gebouwen waar je midden in je stap stopt en mompelt: 'Natuurlijk.' Het is nooit ontworpen als moskee, maar als een Nederlands kantoorgebouw uit de jaren 1910, het voormalige De Bouwploeg-gebouw, weer een Moojen-werk. Het heeft dienst gedaan als postkantoor, treinmaatschappijkantoor en zelfs Japanse Kempeitai-hoofdkwartier voordat het in 1987 een moskee werd. De gebedsruimte zit in een hoek van 45 graden omdat het gebouw nooit naar Mekka was gericht. Dat detail alleen al vertelt je alles over Menteng: aanpassing, geen sloop; lagen, geen breuken.
Waar te eten en drinken
Menteng doet Indonesisch eten in een statig oud huis met ongebruikelijk vertrouwen. De wijk weet hoe je een tafel dekt zonder van het diner een kostuumdrama te maken, hoewel het dat ook kan doen indien nodig. Begin bij Kaum, het archipel-restaurant van de Potato Head-groep in een Nederlands bungalow aan Jalan Dr. Kusuma Atmaja. Het punt hier is niet een generiek 'Indonesisch' menu, wat vaak code is voor een paar veilige publiekslievelingen en veel spijt. Kaum gaat regionaal, puttend uit inheemse technieken en recepten uit Sumatra en de oostelijke eilanden. Dat alleen al maakt het de moeite waard, vooral als je door de archipel wilt eten zonder centraal Jakarta te verlaten.
Een paar straten verderop maakt Lara Djonggrang van het diner theater. Het is deels restaurant, deels antieke wonderkast, allemaal kaarslichtkamers en koninklijk-Javaanse inspiratie, het soort plek waar de muren meningen lijken te hebben. Ik zeg dat liefdevol. De bijbehorende La Bihzad Bar is waar de avond de boord losser maakt, en het is een van de betere plekken in de wijk voor een drankje na het diner te midden van Midden-Oosterse antiek en laag, flatterend licht. Als je van je nachtkapje met een vleugje sfeer houdt, is dit jouw kamer.
De Tugu-groep runt ook Tugu Kunstkring Paleis aan Jalan Teuku Umar, in het gebouw van de Bataviasche Kunstkring uit 1914. Als Lara Djonggrang een rariteitenkabinet is, dan is Kunstkring een ceremoniële zaal met een geheugen. De rijsttafel is de hoofdschotel, en de setting geeft het een zwaartekracht die de meeste restaurants alleen kunnen nabootsen met duur servies en een afspeellijst.
Voor een meer gepolijste, tuin-gerelateerde kennismaking met Nusantara-smaak, doet Plataran Menteng aan Jalan Cokroaminoto verfijnde Javaanse, Balinese en Sulawesi-gerechten in een gerestaureerd erfgoedhuis. Het is een van die plekken die je eraan herinnert waarom Menteng de eetadres van de stad werd voor mensen die de voorkeur geven aan oude muren en echte bomen boven glazen dozen en sfeerverlichting. Het huis doet veel van het werk; de keuken moet bijblijven.
Koffie is hier een aparte religie. Bakoel Koffie aan Jalan Cikini Raya vindt zijn oorsprong in 1878, wat het het oudste koffiehuis van Indonesië maakt, en dat is niet zomaar een mooie plaquette aan de muur. Het schenkt single-origin bonen van Aceh tot Toraja in een koloniale ruko bij het oude postkantoor van Cikini, en de kamer heeft de geruststellende sfeer van een plek die elke versie van Jakarta heeft zien komen en gaan. Giyanti Coffee Roastery, vlakbij Jalan Surabaya, brengt de moderne specialistenhoek, kleinschalig branden sinds 2012. Kedai Tjikini is het zachtere, meer nostalgische tegenwicht: oud-Jakarta comfortfood aan Cikini Raya, geliefd bij de kunststudenten en precies het soort plek waar de middag ongestraft kan wegdrijven.
De prijsklasse in Menteng is breed genoeg voor zowel een serieuze lunch als een kleine viering: koffie kost ongeveer IDR 30.000–70.000, terwijl een diner in de erfgoedrestaurants kan oplopen tot IDR 300.000+. Dat is niet goedkoop, maar ook niet verrassend voor een wijk die houdt van zijn manieren en zijn mortel.
Uitgaan
Menteng doet geen chaos na het donker. Dat is zijn charme en, voor sommige mensen, zijn beperking. De barsfeer hier draait om cocktails in oude huizen en hotellounges, niet om een strook clubs die de stoep laten trillen tot zonsopgang. Wil je een echte late-night uitspatting, dan zijn Senopati en SCBD de plekken die de taxirit rechtvaardigen. Menteng is waar je de avond begint met iets beters.
De betrouwbare keuze is Dashed & Brown aan Jalan Dr. Kusuma Atmaja, een sfeervolle cocktailbar in het GIOI-gebouw die open is van de vroege avond tot in de kleine uurtjes. Het staat goed aangeschreven om een reden: de drankjes zijn zorgvuldig gebouwd, wereldwijd georiënteerd en sterk genoeg om je eraan te herinneren dat de alcoholbelasting van Jakarta geen grap is. Reken op cocktails rond IDR 120.000–180.000, zelfs hier, en daarom bestellen mensen in deze stad met een doel.
La Bihzad Bar, verborgen in Lara Djonggrang, is de stillere, meer sfeervolle route. Het is het soort plek waar de kamer zelf de helft van het entertainment doet, en de rest is het plezier van niet worden gehaast. Als Menteng een nachtlevenfilosofie heeft, is het deze: ga zitten, drink langzaam en laat de antiek het woord doen.
Dingen om te doen / wat te zien
De beste manier om Menteng te begrijpen is te voet, zonder agenda, behalve omhoog kijken. Begin bij Taman Suropati, loop dan de ASEAN-sculpturen rond en dwaal door de woonblokken langs Jalan Imam Bonjol en Jalan Teuku Umar. De villa's zijn het punt. Velen dienen nu als ambassades, wat betekent dat de buitenkant is wat je krijgt, en eerlijk, dat is genoeg. De buurt beloont een langzaam tempo en een nieuwsgierig oog; het is een van de weinige delen van centraal Jakarta waar een wandeling aanvoelt als een vorm van lezen.
Werk oostwaarts naar Cikini, de meer bohemien rand van de wijk, waar de toon verandert. Hier nemen de kunststudenten, tweedehandsboekstalletjes en goedkope kopi het over, en Taman Ismail Marzuki (TIM) aan Jalan Cikini Raya verankert het allemaal. Herbouwd in 2022 door Andra Matin, herbergt het complex nu theaters, tentoonstellingsgalerijen, de belangrijkste bibliotheek van de stad en de Kineforum indie-bioscoop. Die mix — podium, scherm, boeken en de occasionele student die nageniet van een drankje — geeft Cikini een pols die jonger aanvoelt dan de rest van Menteng, maar nog steeds stevig geworteld in de stad.
De andere essentiële stop is de Jalan Surabaya antiekmarkt, een ongeveer 450 meter lange enkele rij stalletjes die Nederlands porselein, oude vinyl, messing, camera's, wayang-maskers en het soort 'antieke' curiosa verkopen waarvan de authenticiteit varieert van aannemelijk tot heldhaftig. Dat is de helft van het plezier. De markt is vijf minuten lopen van station Cikini, de meeste stalletjes zijn open van middenmorgen tot ongeveer 17.00 uur, en afdingen wordt verwacht en gewaardeerd. Neem geduld, klein geld en een gevoel voor humor mee. De eerste prijs is theater; de echte prijs is het gesprek.
Als je je bezoek plant voor een zondagochtend, verandert de Car Free Day in de nabijgelegen Thamrin-corridor — ongeveer van 05:30 tot 10:00 — de hoofdstraat van de stad in een feest van joggen, fietsen en straatvoedsel op de stoep van Menteng. Het is een van Jakartaa grote democratische rituelen, en vanuit Menteng voelt het dichtbij genoeg om te lenen zonder de volledige drukte van de boulevard zelf te hoeven verduren.
Winkelen en markten
Het kenmerkende winkelen van Menteng is geen winkelcentrum. Het is Jalan Surabaya, de bekendste antiek- en vlooienmarkt van de stad, waar de jacht belangrijker is dan het label. Je kunt graven naar Nederlands koloniaal porselein, vintage camera's en telescopen, oude munten, scheepslampen, houten maskers, batik en vinylplaten, terwijl verkopers de oude en zeer lokale kunst van de openingsprijs vertolken. Het zijn geoefende Engelssprekende afdingers, dus bied laag en schaam je niet om weg te lopen. Sterker nog, dat maakt deel uit van het ritueel.
De straat beloont een vroege aankomst vóór de hitte en, bovenal, geduld. Behandel 'antiek' losjes. Veel is reproductie, en niemand is hier echt alleen voor herkomst. Ze zijn hier voor de jacht, voor de mogelijkheid dat het ene stalletje een echt stuk Nederlands porselein heeft en het volgende een beschilderd souvenir dat er toch schitterend uitziet op je plank.
Voor dagelijkse boodschappen en airconditioning loopt de westelijke rand van Menteng over in de Thamrin winkelcorridor, waar Grand Indonesia en Plaza Indonesia complete winkelcentra bieden op korte afstand. Sarinah, het eerste warenhuis van Indonesië en onlangs heropend, is een betere stop als je op zoek bent naar samengestelde lokale batik, handwerk en design, zonder te verdwijnen in een luxe doolhof. En als je toch aan het ronddwalen bent, de nabijgelegen Jalan Sabang (Jalan Agus Salim) eetstraat is meer om te eten dan te winkelen, maar de moeite waard voor klassieke Jakarta snacks en het algemene plezier van een straat die precies weet waarvoor hij dient.
Waar te verblijven in Menteng
Menteng is geschikt voor reizigers die centraal, rustig en groen willen zitten in plaats van een winkelcentrum-en-toren district. De stille woonblokken rond Taman Suropati en Jalan Imam Bonjol bieden groene straten en gemakkelijke wandelingen naar restaurants, met een mix van boetiek historische verblijven en serviceappartementen. Naar de westelijke rand bij Bundaran HI en Jalan Thamrin ga je naar de internationale vijfsterrencategorie en de winkelcorridor, waarbij je Mentengs rust inruilt voor uitzicht over de skyline en directe MRT-toegang. De oostelijke Cikini zak is goedkoper en meer bohémien, dicht bij TIM, de antiekmarkt en het KRL-station, en handig als musea en cafés belangrijker zijn dan luxe.
Over het algemeen is het prijsgevoel middenklasse tot hoger segment: minder duur dan SCBD's glazen torens, rustiger dan de uitgaansgebieden en ongeveer zo centraal als Jakarta kan zijn.
Rondkomen
Menteng is een van de weinige Jakarta districten die het echt waard zijn om te voet te verkennen, ten minste in de koelere ochtend- en avonduren. Het tuinvoorstad raster heeft echte stoepen, wat in deze stad eigenlijk een voorzieningencategorie is. Voor langere afstanden is de buurt goed verbonden. Twee KRL forensentreinstations liggen erin: Gondangdia en Cikini, beide op de Bogor (Rode) Lijn, die noord verbindt met Jakarta Kota en zuid via Manggarai. De MRT noord-zuidlijn loopt net ten westen langs Jalan Thamrin, met Bundaran HI station aan de rand van Menteng, waardoor de winkelcentra en de bredere metro binnen een korte wandeling of rit liggen.
TransJakarta buscorridors doorkruisen de hoofdaders, en Gojek en Grab ride-hailing — auto of motor — is goedkoop, alomtegenwoordig en de standaard voor de meeste bezoekers. Soekarno-Hatta luchthaven is ongeveer 45–75 minuten met de auto, afhankelijk van het verkeer, of je kunt verbinden via de luchthaventrein vanaf Manggarai of BNI City. Centrale bezienswaardigheden zoals Monas en Kota Tua zijn 10–30 minuten verwijderd per trein of auto.
Menteng's praktische aantrekkingskracht is simpel: het geeft je ademruimte zonder je te verbannen uit de stad. Je kunt ontbijten onder oude bomen, voor de lunch onderhandelen over porselein, na het vallen van de avond een zeer behoorlijke cocktail drinken, en toch terug zijn in je hotel zonder het gevoel dat je de helft van Groot-Jakarta bent overgestoken. In een stad die vaak draait op snelheid en volume, is dat een zeldzaam soort luxe.